Quyền được khai sinh của trẻ em không phụ thuộc vào tình trạng hôn nhân của bố mẹ

Cháu gái và bạn trai cùng 19 tuổi, chưa đăng ký kết hôn nhưng hai gia đình đã tổ chức đám cưới vì hai đứa lỡ có bầu và sinh con. Theo tôi được biết, tảo hôn có thể bị phạt tiền nhưng bố mẹ hoặc ông bà vẫn có thể đi đăng ký khai sinh cho con cháu như trường hợp bố mẹ đã đăng ký kết hôn đúng hay không?

Trả lời

Kết hôn là việc nam và nữ xác lập quan hệ vợ chồng với nhau theo quy định của pháp luật về điều kiện kết hôn và đăng ký kết hôn.

Theo khoản 1 Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, nam, nữ kết hôn với nhau phải tuân theo các điều kiện sau đây:

“a) Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên;

b) Việc kết hôn do nam và nữ tự nguyện quyết định;

c) Không bị mất năng lực hành vi dân sự;

d) Việc kết hôn không thuộc một trong các trường hợp cấm kết hôn theo quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 2 Điều 5 của Luật này”.

Cùng 19 tuổi, căn cứ quy định nêu trên, cháu trai của bạn chưa đủ tuổi kết hôn, còn bạn gái cháu đủ tuổi kết hôn. Cháu trai bạn đã tảo hôn. Bởi vì, theo khoản 8 Điều 3 của Luật này, “tảo hôn là việc lấy vợ, lấy chồng khi một bên hoặc cả hai bên chưa đủ tuổi kết hôn theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 8 của Luật này”.

Cũng chính vì chưa đủ điều kiện kết hôn nên cháu trai bạn không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho đăng ký kết hôn.

Hai bên gia đình tổ chức đám cưới cho các cháu là thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. Khoản 1 Điều 58 Nghị định số 82/2020/NĐ-CP ngày 15/7/2020 của Chính phủ quy định: “Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi tổ chức lấy vợ, lấy chồng cho người chưa đủ tuổi kết hôn”.

Hai cháu chưa đủ tuổi kết hôn, chưa đăg ký kết hôn nhưng có con chung với nhau, việc khai sinh cho con là quyền của con và là trách nhiệm của hai cháu với tư cách là bố, mẹ của con.

Cụ thể, theo khoản 1 Điều 30 Bộ luật Dân sự năm 2015, “Cá nhân từ khi sinh ra có quyền được khai sinh”.

Theo nữa, Điều 13 Luật Trẻ em năm 2016 quy định: “Trẻ em có quyền được khai sinh, khai tử, có họ, tên, có quốc tịch; được xác định cha, mẹ, dân tộc, giới tính theo quy định của pháp luật”.

Công chức tư pháp - hộ tịch thường xuyên kiểm tra, đôn đốc việc đăng ký khai sinh cho trẻ em trên địa bàn trong thời hạn quy định; trường hợp cần thiết thì thực hiện đăng ký khai sinh lưu động.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 15 Luật Hộ tịch năm 2014, “trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày sinh con, cha hoặc mẹ có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho con”.

Trường hợp cha, mẹ không thể đăng ký khai sinh cho con thì ông hoặc bà hoặc người thân thích khác hoặc cá nhân, tổ chức đang nuôi dưỡng trẻ em có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho trẻ em.

Về thủ tục đăng ký khai sinh, khoản 1 Điều 16 của Luật này quy định: “Người đi đăng ký khai sinh nộp tờ khai theo mẫu quy định và giấy chứng sinh cho cơ quan đăng ký hộ tịch. Trường hợp không có giấy chứng sinh thì nộp văn bản của người làm chứng xác nhận về việc sinh; nếu không có người làm chứng thì phải có giấy cam đoan về việc sinh; trường hợp khai sinh cho trẻ em bị bỏ rơi phải có biên bản xác nhận việc trẻ bị bỏ rơi do cơ quan có thẩm quyền lập; trường hợp khai sinh cho trẻ em sinh ra do mang thai hộ phải có văn bản chứng minh việc mang thai hộ theo quy định pháp luật”.

Ngay sau khi nhận đủ giấy tờ theo nêu trên, nếu thấy thông tin khai sinh đầy đủ và phù hợp, công chức tư pháp - hộ tịch ghi nội dung khai sinh vào Sổ hộ tịch; cập nhật vào Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để lấy Số định danh cá nhân.

Công chức tư pháp - hộ tịch và người đi đăng ký khai sinh cùng ký tên vào Sổ hộ tịch. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã cấp Giấy khai sinh cho cháu.