Bước đột phá trong đánh giá công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực: thước đo mới cho trách nhiệm và hiệu quả thực thi

Ngày 30 tháng 9 năm 2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 47/2026/QĐ-TTg về Bộ Chỉ số đánh giá công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Quyết định có hiệu lực thi hành ngay từ ngày ký, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc thể chế hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước, gắn liền phòng, chống tham nhũng với thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và phòng, chống tiêu cực.

Mục đích và ý nghĩa: Đo lường thực chất, cảnh báo sớm nguy cơ

Việc ban hành Bộ Chỉ số hướng tới mục tiêu đánh giá một cách khách quan, toàn diện kết quả thực hiện các giải pháp phòng ngừa, phát hiện và xử lý tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Kết quả này đóng vai trò quan trọng: 

Phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành, quản trị nhà nước; giúp nhận diện nguy cơ, xu hướng và cảnh báo sớm sai phạm. 

Là cơ sở thực tiễn để rà soát, hoàn thiện chính sách, pháp luật. 

Làm căn cứ trực tiếp để đánh giá, xếp loại thi đua, khen thưởng hằng năm của các cơ quan, tổ chức, đơn vị. 

Đối tượng và nguyên tắc áp dụng

Đối tượng áp dụng: Các bộ, cơ quan ngang bộ (cấp bộ); Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (cấp tỉnh); cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. 

Nguyên tắc thực hiện: Bảo đảm phù hợp với đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước; thực hiện đồng bộ, độc lập, khách quan, chính xác, trung thực, công khai, minh bạch và khoa học. 

Cấu trúc thang điểm 100 và cơ chế "Cộng - Trừ" điểm chặt chẽ

Bộ Chỉ số được xây dựng theo thang điểm 100, với công thức tính điểm minh bạch: 

$$\text{Tổng điểm} = \text{Điểm tiêu chí tính điểm} + \text{Điểm cộng} - \text{Điểm trừ}$$

(Tổng điểm tối đa không quá 100 điểm). 

Kết quả đánh giá sẽ được xếp hạng theo thứ tự từ cao xuống thấp và chia thành 02 khối riêng biệt: Khối bộ và Khối địa phương. 

Các nhóm tiêu chí đánh giá chính:

Nhóm A: Xây dựng và hoàn thiện chính sách, pháp luật về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (công tác lãnh đạo, chỉ đạo; kiểm tra, rà soát văn bản; tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật). 

Nhóm B: Thực hiện các biện pháp phòng ngừa (chiếm tỷ trọng điểm số lớn nhất, lên tới 50–55 điểm tùy đối tượng): tập trung vào công khai, minh bạch tài chính - ngân sách - tài sản công - quy hoạch; kiểm soát xung đột lợi ích; định mức, tiêu chuẩn; chuyển đổi vị trí công tác; cải cách hành chính (PAR Index); chuyển đổi số (DTI); thanh toán không dùng tiền mặt; kiểm soát tài sản, thu nhập; trách nhiệm người đứng đầu trong việc tiếp dân và xử lý đơn thư; cập nhật cơ sở dữ liệu quốc gia về tiết kiệm, chống lãng phí. 

Nhóm C: Phát hiện tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (qua công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát; qua phản ánh, tố cáo của nhân dân; qua hoạt động điều tra). 

Nhóm D: Xử lý và thu hồi tài sản (xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính, xử lý hình sự và đặc biệt là tỷ lệ thu hồi tiền, tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt bằng biện pháp hành chính và tư pháp). 

Cơ chế "Thưởng - Phạt" rõ ràng, kiên quyết:

Khuyến khích (Điểm cộng): Khen thưởng và cộng điểm cho các đơn vị thu hồi tài sản vượt chỉ tiêu được giao; chủ động phát hiện, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý vi phạm hoặc chủ động kiến nghị biện pháp ngăn chặn tẩu tán tài sản ngay từ sớm. 

Xử lý nghiêm (Điểm trừ): Trừ điểm nghiêm khắc đối với các hành vi chậm nộp hoặc không nộp báo cáo; cung cấp hồ sơ, số liệu minh chứng thiếu trung thực; đơn vị báo cáo không có tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nhưng lại bị cơ quan cấp trên hoặc cơ quan khác phát hiện; hoặc khi người đứng đầu, cấp phó người đứng đầu bị xử lý kỷ luật/hình sự. 

Đưa Bộ Chỉ số vào cuộc sống: Nâng cao kỷ cương, trách nhiệm người đứng đầu

Để triển khai hiệu quả Quyết định số 47/2026/QĐ-TTg, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu: 

Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc chỉ đạo, tổ chức tự đánh giá định kỳ hằng năm; chịu trách nhiệm về tính chính xác của số liệu và gửi kết quả về Thanh tra Chính phủ trước ngày 31 tháng 01 của năm liền kề. Kỷ nguyên chuyển đổi số cũng được áp dụng triệt để khi báo cáo đánh giá được thực hiện trực tiếp trên môi trường điện tử thông qua Cơ sở dữ liệu quốc gia. 

Thanh tra Chính phủ giữ vai trò chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính hướng dẫn, kiểm tra, rà soát kết quả đánh giá, bảo đảm đánh giá đúng thực chất, kiên quyết yêu cầu đánh giá lại nếu phát hiện tình trạng nể nang, thiếu chính xác