Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 Hành trình đưa quyền công dân đến với người yếu thế

Đầu tháng 8/2026, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1 – Lai Châu nhận được Đơn đề nghị xác minh nơi cư trú và được cấp Căn cước, giấy khai sinh của chị Sùng Thị Dí, sinh năm 2002, hiện sinh sống tại gia đình ông Hầu A Giàng tại bản Nà Phân, xã Pu Sam Cáp, tỉnh Lai Châu. Trong đơn, chị Dí trình bày rằng bản thân sinh ra, sinh sống tại Làng H'Mông, xã Eakiết, tỉnh Đắk Lắk đến đầu năm 2022. Từ năm 2022 đến nay, chị sinh sống tại xã Pu Sam Cáp, tỉnh Lai Châu. Do không có giấy tờ tùy thân nên chị gặp nhiều khó khăn trong việc thực hiện các thủ tục pháp lý cần thiết cho bản thân, đồng thời, việc chưa xác lập được đầy đủ nhân thân của người mẹ cũng khiến việc đăng ký khai sinh cho các con của chị trở nên khó khăn. Hoàn cảnh ấy kéo dài đã ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của cả gia đình, đặc biệt là những đứa trẻ. Ba người con của chị sinh các năm 2018, 2022 và 2024 đều chưa được đăng ký khai sinh, đến ngày 22/8/2026, chị tiếp tục sinh người con thứ tư, trong khi bản thân người mẹ vẫn chưa có đầy đủ giấy tờ tùy thân để thực hiện các thủ tục hành chính cần thiết cho mình và các con.

Tiếp nhận đơn của chị Dí, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1 - Lai Châu nhận thấy đây là trường hợp có hoàn cảnh đặc biệt, thuộc nhóm người dễ bị tổn thương, cần được quan tâm, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp theo tinh thần Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội. Viện kiểm sát đã phân công cán bộ nghiên cứu, phối hợp với Uỷ ban nhân dân xã, Công an xã Pu Sam Cáp tỉnh Lai Châu, Công an xã Eakiết, tỉnh Đắk Lắk và các cơ quan liên quan xác minh nhân thân, nơi cư trú và hoàn cảnh thực tế của chị Dí. Kết quả cho thấy cả mẹ và các con đều chưa được cấp đầy đủ giấy tờ tùy thân, gây trở ngại trong việc đăng ký cư trú, học tập, khám chữa bệnh, tiếp cận chính sách an sinh xã hội và thực hiện các quyền dân sự cơ bản.

Từ kết quả xác minh, Viện kiểm sát đã kiến nghị Công an xã Pu Sam Cáp và UBND xã Pu Sam Cáp khẩn trương thu thập, kiểm tra tài liệu, hướng dẫn và thực hiện các thủ tục cần thiết nhằm bảo đảm quyền được xác lập nhân thân, đăng ký cư trú và được cấp Căn cước cho chị Dí và các con. Đồng thời, đề nghị các cơ quan chức năng quan tâm, hỗ trợ đối với những trường hợp có hoàn cảnh khó khăn, tránh để những vướng mắc về thủ tục hành chính trở thành rào cản khiến người dân không thể tiếp cận và thực hiện đầy đủ các quyền chính đáng của mình.

Một chuyến đi đến tận nơi người dân cần

Ngày 24/8/2026, sau khi tiếp tục trao đổi, xác minh các thông tin cần thiết tại Công an xã Pu Sam Cáp, Lãnh đạo, Kiểm sát viên, chuyên viên Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1 - Lai Châu tiếp tục lên đường đến tận gia đình chị Dí để trực tiếp nắm bắt hoàn cảnh và hướng dẫn các thủ tục cần thiết.

Ảnh: Cán bộ VKSND khu vực 1 và Công an xã Pu Sam Cáp đến thăm gia đình chị Dí

Con đường vào bản còn nhiều đá sỏi, có những đoạn đèo dốc, gập ghềnh và khó đi. Nhưng ở cuối con đường ấy là một gia đình đang cần sự hỗ trợ. Việc trực tiếp đến cơ sở giúp cán bộ nhìn thấy rõ hơn hoàn cảnh phía sau một lá đơn, hiểu vì sao một thủ tục tưởng chừng đơn giản lại có thể trở thành trở ngại lớn đối với một gia đình vùng cao. Pháp luật, suy cho cùng, không chỉ nằm trên những trang văn bản mà phải được chuyển hóa thành những hành động cụ thể để người dân có thể hiểu, tiếp cận và thực hiện quyền của mình.

Khi đến nơi, đoàn công tác gặp chị Sùng Thị Dí – người mẹ vừa sinh người con thứ tư được hai ngày. Trong căn nhà đơn sơ, chị vẫn còn mệt sau cuộc vượt cạn, những đứa trẻ quây quần bên mẹ, cuộc sống gia đình còn nhiều thiếu thốn. Biết cán bộ Viện kiểm sát không quản ngại đường xa, trực tiếp tìm đến tận nhà để xác minh, hướng dẫn và hỗ trợ, chị Dí rất vui mừng. Đoàn công tác cũng trao tặng gia đình một số quần áo, bánh kẹo cho các cháu nhỏ. Những món quà tuy không lớn nhưng thể hiện sự quan tâm, sẻ chia đối với một gia đình còn nhiều khó khăn.

Sau khi nắm bắt tình hình thực tế, cán bộ Viện kiểm sát tiếp tục động viên, hướng dẫn chị Dí trực tiếp xuống UBND xã thực hiện những thủ tục cần thiết. Với sự phối hợp của các cơ quan chức năng, từng bước khó khăn được tháo gỡ. Ngay trong ngày 24/8/2026, UBND xã Pu Sam Cáp đã cấp Giấy khai sinh cho chị Sùng Thị Dí – một kết quả giản dị nhưng có ý nghĩa đặc biệt đối với người phụ nữ đã nhiều năm sống trong tình trạng thiếu giấy tờ pháp lý.

Cán bộ VKSND khu vực 1 và Công chức tư pháp UBND xã Pu Sam Cáp hỗ trợ 

chị Sùng Thị Dí đăng ký khai sinh

Khoảnh khắc cầm tờ giấy khai sinh trên tay, chị Dí rưng rưng nước mắt. Với nhiều người, giấy khai sinh là loại giấy tờ quen thuộc, nhưng với chị, đó là sự ghi nhận chính thức về nhân thân, là bước đầu tiên để tiếp tục hoàn thiện những giấy tờ tùy thân khác và tháo gỡ những khó khăn pháp lý đã kéo dài nhiều năm.

Ảnh: Chị Sùng Thị Dí nhận Giấy khai sinh

Từ đây, chị có thêm cơ sở pháp lý để thực hiện thủ tục đăng ký cư trú, làm Căn cước và tiếp tục đăng ký khai sinh cho bốn người con. Nhìn những giọt nước mắt của người mẹ trên tay tờ giấy khai sinh, những người cán bộ Kiểm sát trong đoàn cũng không khỏi xúc động. Bởi phía sau một thủ tục hành chính tưởng chừng đơn giản là câu chuyện về quyền con người, quyền công dân và trách nhiệm của các cơ quan Nhà nước trong việc bảo đảm những quyền ấy được thực hiện trên thực tế.

Tờ giấy khai sinh chỉ là bước khởi đầu

Tờ giấy khai sinh được trao cho chị Dí không phải là điểm kết thúc mà mới chỉ là bước đầu tiên để mẹ con chị từng bước hoàn thiện các giấy tờ cần thiết. Theo hướng dẫn của Công an xã Pu Sam Cáp, chị sẽ tiếp tục thực hiện thủ tục đăng ký cư trú, nhập vào hộ của gia đình ông Hầu A Giàng và làm thủ tục cấp Căn cước. Sau đó, chị sẽ tiếp tục đăng ký khai sinh cho bốn người con, gồm các cháu sinh năm 2018, 2022, 2024 và cháu nhỏ nhất vừa chào đời ngày 22/8/2026.

Đối với Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1 - Lai Châu, hành trình ấy cũng chưa dừng lại. Từ việc tiếp nhận đơn, xác minh hoàn cảnh, phối hợp với các cơ quan chức năng, trực tiếp đến tận gia đình và hướng dẫn người dân, Viện kiểm sát tiếp tục theo dõi, đồng hành trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của mình để những quyền, lợi ích chính đáng của mẹ con chị Dí từng bước được bảo đảm.

Khi pháp luật được đưa đến gần người dân

Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công đã mở ra một cơ chế quan trọng, tạo điều kiện để Viện kiểm sát tham gia sâu hơn vào việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của những người yếu thế trong xã hội. Tuy nhiên, giá trị của pháp luật không chỉ nằm ở những quy định được ghi trong văn bản, mà quan trọng hơn là những quy định ấy phải thực sự đi vào cuộc sống, đến được với những người đang cần sự bảo vệ và hỗ trợ.

Pháp luật được đưa đến gần người dân là khi cán bộ không chỉ chờ người dân đến trụ sở mà sẵn sàng tìm đến nơi người dân đang gặp khó khăn; là khi một lá đơn được tiếp nhận bằng trách nhiệm, hoàn cảnh cụ thể được lắng nghe, xác minh và tìm hướng giải quyết phù hợp. Đó là khi những người cán bộ vượt qua những con đường đầy đá sỏi, những đoạn đèo dốc để đến với một gia đình ở nơi xa xôi; kiên trì phối hợp với các cơ quan chức năng để tháo gỡ từng vướng mắc, giúp một người dân có được tờ giấy khai sinh mà đáng lẽ họ phải được cấp từ lâu.

Ngày 24/8/2026, chuyến xe của những người cán bộ Kiểm sát đã vượt qua con đường gập ghềnh để đến với gia đình chị Sùng Thị Dí. Chuyến đi mang về một kết quả rất giản dị: một người mẹ đã được cấp giấy khai sinh. Nhưng đằng sau tờ giấy ấy là niềm vui, những giọt nước mắt và sự nhẹ nhõm của một người phụ nữ có thêm cơ sở pháp lý để tiếp tục hoàn thiện giấy tờ cho bản thân và các con. Hơn thế, đó còn là niềm tin của người dân vào pháp luật, vào các cơ quan bảo vệ pháp luật và vào sự quan tâm của Nhà nước đối với những người còn gặp nhiều khó khăn.

Đối với những người làm công tác Kiểm sát, những kết quả như vậy không phải lúc nào cũng được đo đếm bằng những con số. Đôi khi, kết quả của một hành trình chỉ là một tờ giấy được trao đúng người, đúng lúc; một thủ tục được tháo gỡ; một người dân hiểu được quyền của mình; một đứa trẻ có cơ hội được đăng ký khai sinh và tiếp cận những quyền lợi chính đáng mà pháp luật quy định. Nhưng chính những điều tưởng như nhỏ bé ấy lại tạo nên ý nghĩa thiết thực của công tác bảo vệ pháp luật và công tác dân vận trong đời sống hằng ngày.

Đường xa không ngại, bởi ở cuối con đường là người dân đang cần được bảo vệ. Gian khó không lùi bước, bởi mỗi quyền công dân được bảo đảm là một dấu mốc cho thấy pháp luật đang thực sự đi vào cuộc sống. Và hành trình ấy sẽ còn tiếp tục – để những người dân thuộc nhóm dễ bị tổn thương không chỉ được nghe nói về quyền của mình, mà thực sự có thể chạm tới, thực hiện và thụ hưởng những quyền mà pháp luật đã trao cho họ.