Chính phủ ban hành Nghị định số 234/2026/NĐ-CP quy định về xử lý kỷ luật viên chức

1. Đối tượng áp dụng và các hình thức kỷ luật

• Đối tượng: Áp dụng đối với tất cả viên chức trong các đơn vị sự nghiệp công lập và người đã thôi việc, nghỉ hưu nhưng có hành vi vi phạm trong thời gian công tác.

• 4 hình thức kỷ luật:

  1. Khiển trách.

  2. Cảnh cáo.

  3. Cách chức (chỉ áp dụng đối với viên chức quản lý).

  4. Buộc thôi việc.

• Lưu ý đặc biệt: Viên chức bị Tòa án kết án phạt tù mà không được hưởng án treo hoặc bị kết án về tội phạm tham nhũng thì đương nhiên bị buộc thôi việc kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật.

2. Nguyên tắc đồng bộ giữa kỷ luật Đảng và kỷ luật hành chính

• Trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày công bố quyết định kỷ luật đảng, cơ quan/đơn vị phải tiến hành xử lý kỷ luật hành chính.

• Hình thức kỷ luật hành chính phải bảo đảm tương xứng với kỷ luật đảng:

  • Trường hợp bị kỷ luật đảng bằng hình thức cách chức mà viên chức không giữ chức vụ quản lý thì xem xét kỷ luật hành chính bằng hình thức cảnh cáo.

  • Thời gian đã thi hành kỷ luật cũ được trừ vào thời gian thi hành quyết định mới (nếu có thay đổi).

3. Thời hiệu, thời hạn xử lý kỷ luật

• Thời hạn xử lý kỷ luật: Không quá 90 ngày kể từ khi phát hiện vi phạm; trường hợp vụ việc có tình tiết phức tạp cần xác minh thêm thì có thể kéo dài nhưng không quá 150 ngày.

• Thời hiệu xử lý kỷ luật:

  • 05 năm (60 tháng): Áp dụng đối với vi phạm đến mức khiển trách.

  • 10 năm (120 tháng): Áp dụng đối với các hành vi vi phạm đến mức cảnh cáo, cách chức, buộc thôi việc.

• 4 trường hợp KHÔNG áp dụng thời hiệu (vi phạm bất kỳ lúc nào cũng bị xử lý):

  1. Viên chức là đảng viên vi phạm đến mức bị khai trừ.

  2. Vi phạm quy định về bảo vệ chính trị nội bộ.

  3. Xâm hại đến lợi ích quốc gia, dân tộc trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại.

  4. Sử dụng văn bằng, chứng chỉ, giấy chứng nhận, xác nhận giả hoặc không hợp pháp.

4. Quy định về trường hợp chưa xem xét, loại trừ và miễn trách nhiệm kỷ luật

* Các trường hợp CHƯA xem xét xử lý kỷ luật:

• Đang điều trị bệnh hiểm nghèo, mất khả năng nhận thức hoặc ốm nặng điều trị nội trú có xác nhận y tế.

• Viên chức nữ đang mang thai, nghỉ thai sản, nuôi con dưới 12 tháng tuổi; hoặc viên chức nam đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi (trường hợp vợ mất hoặc vợ gặp bất khả kháng không thể chăm con).

• Đang bị tạm giữ, tạm giam chờ kết luận của cơ quan tố tụng.

* Điểm mới về miễn trách nhiệm kỷ luật – Khuyến khích đổi mới, sáng tạo:

Viên chức được miễn trách nhiệm kỷ luật trong các trường hợp:

• Thực hiện các đề xuất về nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo đã được phê duyệt, thực hiện đúng chủ trương, có động cơ trong sáng, vì lợi ích chung dù có thiệt hại xảy ra.

• Đã thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục, không vụ lợi nhưng gây thiệt hại do nguyên nhân khách quan.

• Người có vi phạm nhưng đã qua đời.

5. Rút ngắn, đơn giản hóa quy trình, thủ tục kỷ luật

• Quy trình chuẩn gồm 3 bước: (1) Họp kiểm điểm $\rightarrow$ (2) Thành lập Hội đồng kỷ luật $\rightarrow$ (3) Ra quyết định kỷ luật.

• Cắt giảm thủ tục đối với các vụ việc đã rõ ràng:

  • Không phải tổ chức họp kiểm điểm và Hội đồng kỷ luật nếu đã có quyết định kỷ luật Đảng, bản án hình sự của Tòa án hoặc kết luận cụ thể kèm đề xuất hình thức kỷ luật của cơ quan có thẩm quyền.

• Tránh xung đột lợi ích: Nghiêm cấm bố trí người thân thích (vợ/chồng, cha mẹ, con cái, anh chị em ruột...) tham gia Hội đồng kỷ luật hoặc chủ trì cuộc họp kiểm điểm đối với viên chức có hành vi vi phạm.

6. Xử lý kỷ luật đối với người đã thôi việc, nghỉ hưu

Nghị định xác định rõ thẩm quyền xử lý kỷ luật đối với người đã thôi việc, nghỉ hưu:

• Cấp có thẩm quyền bổ nhiệm chức danh cao nhất trong quá trình công tác sẽ ra quyết định xóa tư cách chức vụ, chức danh.

• Áp dụng hình thức kỷ luật khiển trách, cảnh cáo theo thẩm quyền quản lý cán bộ trước đây nhằm đảm bảo tính răn đe, nghiêm minh, không có "vùng cấm".

Nghị định số 234/2026/NĐ-CP là hành lang pháp lý quan trọng nhằm nâng cao kỷ cương, trách nhiệm thực thi công vụ của đội ngũ viên chức; đồng thời bảo vệ cán bộ, viên chức dám nghĩ, dám làm, đổi mới sáng tạo vì lợi ích chung. Các cơ quan, đơn vị sự nghiệp công lập cần chủ động phổ biến, quán triệt sâu rộng đến toàn thể cán bộ, viên chức để nắm vững và chấp hành nghiêm túc quy định pháp luật.