Chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với nạn nhân bị mua bán trở về

Hỗ trợ nạn nhân bị mua bán là một trong những nội dung quan trọng trong công tác phòng, chống mua bán người ở nước ta. Thực tế cho thấy, nhiều nạn nhân sau khi được giải cứu trở về thường rơi vào hoàn cảnh khó khăn: Mất chỗ ở, thiếu phương tiện sinh hoạt, không có nguồn thu nhập ổn định, thậm chí phải dở dang việc học.

Tình hình mua bán người vẫn diễn biến phức tạp do nhiều yếu tố khách quan và chủ quan.

Về khách quan: (1) Những năm qua, nước ta tiếp tục tăng cường mở cửa hội nhập quốc tế và khu vực toàn diện trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội... nên việc đi lại, thông thương, giao lưu quốc tế của người dân ngày càng thuận lợi, cũng là điều kiện để đối tượng tội phạm lừa bán người qua biên giới.

(2) Sự phân hóa giàu nghèo, chênh lệch phát triển giữa thành thị và nông thôn, nhất là vùng sâu, vùng xa còn nhiều khó khăn; tình trạng thiếu việc làm, trình độ dân trí thấp, thiếu hiểu biết; tác động của phong tục, tập quán dân tộc (thăm thân, bắt vợ...) nhẹ dạ, cả tin, dễ bị đối tượng phạm tội dụ dỗ, lừa gạt.

(3) Khu vực biên giới đất liền trải dài 25 tỉnh với trên 4.000 km, tiếp giáp với 3 nước là Lào, Campuchia và Trung Quốc, nhiều đường mòn, đường tiểu ngạch, lối tắt qua lại. Cộng với sự tác động của tình hình mua bán người trên thế giới, khu vực do siêu lợi nhuận thu được từ hoạt động mua bán người và sự phát triển của Internet, mạng xã hội cũng tạo điều kiện để các đối tượng tiếp cận, lừa gạt nạn nhân.

Về chủ quan: công tác quản lý nhà nước ở một số lĩnh vực như cư trú, xuất nhập cảnh, hôn nhân có yếu tố nước ngoài vẫn còn những sơ hở; lực lượng trực tiếp đấu tranh với tội phạm mua bán người còn mỏng trong khi địa bàn quản lý rộng. Bên cạnh đó, ở một số nơi, công tác phòng, chống mua bán người chưa được quan tâm đúng mức, chưa huy động được sự tham gia đồng bộ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Đến thời điểm hiện nay, hệ thống chính sách, pháp luật của Việt Nam về phòng, chống mua bán người và hỗ trợ nạn nhân đã tương đối đầy đủ và ngày càng hoàn thiện. Đặc biệt, Luật Phòng, chống mua bán người năm 2024, Nghị định số 162 năm 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành đã có nhiều điểm mới, tiếp cận theo hướng lấy nạn nhân làm trung tâm, quy định khá toàn diện về các biện pháp hỗ trợ như hỗ trợ y tế, tâm lý, trợ giúp pháp lý, nhu cầu thiết yếu, giáo dục, đào tạo nghề, giới thiệu việc làm và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng.

Theo Điều 37 Luật Phòng, chống mua bán người 2024 quy định về đối tượng và chế độ hỗ trợ như sau:

1. Nạn nhân là công dân Việt Nam, người không quốc tịch thường trú ở Việt Nam được hưởng chế độ hỗ trợ sau đây:

a) Hỗ trợ nhu cầu thiết yếu;

b) Hỗ trợ y tế;

c) Hỗ trợ phiên dịch;

d) Hỗ trợ pháp luật;

đ) Trợ giúp pháp lý;

e) Hỗ trợ chi phí đi lại;

g) Hỗ trợ tâm lý;

h) Hỗ trợ học văn hóa;

i) Hỗ trợ học nghề, tư vấn, tạo điều kiện để có việc làm;

k) Trợ cấp khó khăn ban đầu, hỗ trợ vay vốn.

2. Người dưới 18 tuổi đi cùng nạn nhân là công dân Việt Nam, người không quốc tịch thường trú ở Việt Nam được hưởng chế độ hỗ trợ quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm h khoản 1 Điều này.

3. Người đang trong quá trình xác định là nạn nhân là công dân Việt Nam và người dưới 18 tuổi đi cùng đang ở nước ngoài được hưởng chế độ hỗ trợ quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm d khoản 1 Điều này.

Người đang trong quá trình xác định là nạn nhân là công dân Việt Nam, người không quốc tịch thường trú ở Việt Nam và người dưới 18 tuổi đi cùng ở trong nước được hưởng chế độ hỗ trợ quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm g khoản 1 Điều này.

4. Nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân là người nước ngoài bị mua bán tại Việt Nam thì tùy từng trường hợp được hưởng chế độ hỗ trợ quy định tại các điểm a, b, c, d, đ và g khoản 1 Điều này.

Với sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương và các tổ chức liên quan, cùng với việc không ngừng hoàn thiện chuyên môn và nâng cao chất lượng dịch vụ, công tác hỗ trợ nạn nhân mua bán người sẽ ngày càng hiệu quả hơn, góp phần giúp nạn nhân phục hồi, ổn định cuộc sống và tái hòa nhập cộng đồng một cách bền vững.