TĂNG CƯỜNG PHÂN CẤP, PHÂN QUYỀN: BƯỚC ĐỘT PHÁ NÂNG CAO HIỆU LỰC, HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TẠI TỈNH LAI CHÂU

1. Mục tiêu và Nguyên tắc cốt lõi của việc Phân cấp

Nghị quyết số 23/2026/NQ-HĐND quy định việc phân cấp cho Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh và Hội đồng nhân dân (HĐND) cấp xã thực hiện một số nhiệm vụ thuộc thẩm quyền của HĐND tỉnh Lai Châu. Để việc phân cấp thực sự mang lại hiệu quả thực tiễn, chính quyền tỉnh Lai Châu quán triệt các nguyên tắc cốt lõi sau:

• Tuân thủ Hiến pháp và Pháp luật: Toàn bộ nội dung phân cấp phải đảm bảo phù hợp với Hiến pháp, Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15, pháp luật chuyên ngành cùng các văn bản liên quan.

• Phù hợp năng lực và điều kiện thực hiện: Việc giao quyền phải tương xứng với chức năng, nhiệm vụ của cơ quan nhận phân cấp, đồng thời đảm bảo đầy đủ các điều kiện cần thiết để triển khai thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn một cách tốt nhất.

• Công khai, minh bạch và thông suốt: Cơ chế thực hiện phải rõ ràng, kịp thời, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trên toàn địa bàn tỉnh.

2. Nội dung phân cấp mạnh mẽ cho Ủy ban nhân dân tỉnh

Nghị quyết đã cụ thể hóa việc trao quyền cho UBND tỉnh chủ động thực hiện các nhiệm vụ thuộc 6 lĩnh vực trọng điểm:

Lĩnh vực Tài chính và Đầu tư:

UBND tỉnh được quyền quyết định phân bổ, điều chỉnh kế hoạch đầu tư công trung hạn, hằng năm nguồn ngân sách trung ương thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia đối với các cơ quan, đơn vị cấp tỉnh. Đồng thời, giao chi tiết và điều chỉnh nguồn vốn sự nghiệp cụ thể đến từng hoạt động, dự án thành phần.

Chủ động điều chỉnh kế hoạch đầu tư công trung hạn và hằng năm nguồn ngân sách địa phương (trong các trường hợp làm thay đổi tổng mức vốn, danh mục dự án trung hạn và hằng năm đã được HĐND tỉnh quyết định trước đó); quyết định giao chi tiết kế hoạch vốn đầu tư công hằng năm; và quyết định kéo dài thời gian thực hiện, giải ngân vốn đầu tư công hằng năm đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách trung ương.

Quy định cụ thể định mức chi cho công tác thi đua, khen thưởng; tiêu chuẩn mua vé máy bay công tác ngắn hạn ở nước ngoài bằng ngân sách nhà nước; và các chế độ, tiêu chuẩn chi ngân sách phù hợp khả năng cân đối của tỉnh dựa trên khung quy định của Chính phủ hoặc Bộ Tài chính.

Quyết định mức hỗ trợ giá thuê mặt bằng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động tại các khu công nghiệp, khu công nghệ cao, cụm công nghiệp trên địa bàn.

Lĩnh vực Nông nghiệp và Môi trường:

Quyết định chủ trương và điều chỉnh chủ trương chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác (trừ dự án thuộc thẩm quyền của Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ, hoặc trường hợp HĐND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư).

Quyết định bố trí quỹ đất hình thành, phát triển cụm công nghiệp hoặc khu chế biến nông - lâm - thủy - hải sản tập trung cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Quyết định danh mục khu vực thăm dò khoáng sản sử dụng ngân sách nhà nước thuộc thẩm quyền cấp phép của Chủ tịch UBND tỉnh mà không cần trình thông qua HĐND tỉnh. Cho ý kiến quyết định đưa hồ, ao, đầm ra khỏi danh mục không được san lấp.

Quyết định khu vực không được phép chăn nuôi và ban hành chính sách hỗ trợ di dời cơ sở chăn nuôi ra khỏi khu vực này.

Lĩnh vực Xây dựng:

Ban hành kế hoạch cụ thể về việc chuyển đổi, loại bỏ các phương tiện giao thông sử dụng nhiên liệu hóa thạch hoặc gây ô nhiễm môi trường.

Quyết định chủ trương đầu tư dự án xây dựng nhà ở công vụ phục vụ cho các đối tượng đến công tác tại địa phương thuê.

Lĩnh vực Công thương: Quy định chế độ mua sắm, thủ tục cấp phát phù hiệu, cờ hiệu, cấp hiệu, biển hiệu và trang phục cho công chức làm việc tại Chi cục Quản lý thị trường thuộc Sở Công thương tỉnh Lai Châu.

Lĩnh vực Y tế: Quy định mức giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh cụ thể tại các cơ sở y tế công lập thuộc phạm vi quản lý của tỉnh.

Lĩnh vực Giáo dục và Đào tạo: Quyết định mức học bổng khuyến khích học tập dành riêng cho học sinh học tập tại trường trung học phổ thông chuyên, trường năng khiếu trên địa bàn tỉnh.

3. Phân cấp trực tiếp cho Hội đồng nhân dân cấp xã

Thể hiện tinh thần hướng về cơ sở, Nghị quyết số 23/2026/NQ-HĐND đã trao quyền tự chủ mạnh mẽ cho HĐND cấp xã. Theo đó, HĐND cấp xã được quyền:

Quyết định phân bổ, điều chỉnh kế hoạch đầu tư công trung hạn và hằng năm từ nguồn ngân sách trung ương thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia đối với phần vốn giao cho cấp xã.

Giao chi tiết, điều chỉnh nguồn vốn sự nghiệp đến từng dự án thành phần, nội dung, hoạt động, lĩnh vực chi và mức vốn bố trí đối với phần vốn giao cho cấp xã.

Sự phân cấp này giúp chính quyền cấp cơ sở – nơi sát sườn nhất với đời sống nhân dân – chủ động, linh hoạt hơn trong việc triển khai các công trình nông thôn mới, xóa đói giảm nghèo và phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

4. Tổ chức thực hiện và Giám sát chặt chẽ

Quyền hạn đi đôi với trách nhiệm. Để đảm bảo Nghị quyết được thực thi hiệu quả, HĐND tỉnh giao nhiệm vụ cụ thể:

1. UBND tỉnh và HĐND cấp xã chịu trách nhiệm tổ chức triển khai thực hiện toàn diện các nội dung phân cấp và định kỳ hằng năm báo cáo kết quả thực hiện tại kỳ họp thường lệ cuối năm của HĐND tỉnh.

2. Thường trực HĐND, các Ban, các Tổ đại biểu và các đại biểu HĐND tỉnh có trách nhiệm giám sát chặt chẽ quá trình thực hiện Nghị quyết nhằm đảm bảo tính đúng đắn, kịp thời và minh bạch.

Điều khoản chuyển tiếp và thi hành:

Nghị quyết có hiệu lực chính thức từ ngày 31 tháng 7 năm 2026.

Mức giá dịch vụ khám chữa bệnh theo Nghị quyết số 84/NQ-HĐND ngày 09/12/2024 tiếp tục áp dụng cho đến khi UBND tỉnh ban hành quyết định mới theo thẩm quyền phân cấp.

Đối với các dự án đã được HĐND tỉnh phê duyệt chủ trương đầu tư trước đây nhưng chưa có nội dung quy mô diện tích rừng cần chuyển mục đích sử dụng, UBND tỉnh được quyền quyết định chủ trương chuyển mục đích sử dụng rừng.

Nghị quyết số 23/2026/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Lai Châu khóa XVI là một bước đột phá lớn, cắt giảm tối đa các thủ tục trung gian, mang lại sự chủ động cao cho các cấp hành chính sát dân. Việc tuyên truyền sâu rộng và triển khai nghiêm túc Nghị quyết này chính là tiền đề quan trọng để toàn thể cán bộ, đảng viên và nhân dân tỉnh Lai Châu chung tay xây dựng nền hành chính công hiệu quả, minh bạch, đưa tỉnh nhà ngày càng phát triển giàu mạnh.