Nghị quyết 37/2026/QH16: "Lá chắn pháp lý" bảo vệ cán bộ năng động, dám đổi mới sáng tạo vì lợi ích chung

1. Tháo gỡ "điểm nghẽn" tư duy: Bảo vệ người dám làm vì lợi ích chung

Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số, thực tiễn thường phát sinh nhiều vấn đề mới mà hệ thống quy phạm pháp luật chưa kịp điều chỉnh hoặc còn mâu thuẫn, chồng chéo. Nghị quyết 37/2026/QH16 ra đời xuất phát từ nguyên tắc nhân văn của Đảng và Nhà nước: không có vùng cấm trong xử lý vi phạm nhưng sẵn sàng khoan hồng, khuyến khích và bảo vệ những người năng động, sáng tạo vì lợi ích chung.

Nghị quyết phân định rõ giữa hành vi tham nhũng, vụ lợi với những sai sót, rủi ro khách quan trong quá trình thực thi công vụ, thử nghiệm mô hình mới.

2. Bốn cơ chế bảo vệ trọng tâm cho người đổi mới sáng tạo

Nghị quyết số 37/2026/QH16 xác lập các cấp độ bảo vệ toàn diện đối với cá nhân, tổ chức trong quá trình thực hiện nhiệm vụ:

• Loại trừ trách nhiệm hình sự (Điều 6): Áp dụng cho người gặp rủi ro dù đã tuân thủ quy trình và áp dụng biện pháp phòng ngừa; hoặc người có cách làm đột phá tháo gỡ "nút thắt" trong bối cảnh pháp luật chưa có quy định điều chỉnh hoặc quy định mâu thuẫn, với điều kiện không tham nhũng, vì lợi ích chung và mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội.

• Không truy cứu và Miễn trách nhiệm hình sự (Điều 5 & Điều 8): Áp dụng khi hoạt động đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đã hoàn thành, mang lại hiệu quả thiết thực, không có khiếu nại tố cáo phức tạp và không gây thất thoát tài sản (hoặc đã chủ động khắc phục toàn bộ hậu quả).

• Miễn chấp hành hình phạt tù và đương nhiên xóa án tích (Điều 10): Đối với các bản án đã tuyên trước đây, người đáp ứng đủ điều kiện bảo vệ của Nghị quyết sẽ được Tòa án xem xét miễn chấp hành phần hình phạt còn lại và đương nhiên xóa án tích.

• Đồng bộ cơ chế miễn kỷ luật hành chính (Điều 11): Cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang nhân dân nếu thuộc trường hợp được loại trừ hoặc miễn trách nhiệm hình sự thì cũng được xem xét miễn xử lý kỷ luật công vụ.

3. Điều kiện cốt lõi: "Không tham nhũng" và "Vì lợi ích chung"

Để tránh việc lợi dụng chính sách, Nghị quyết 37/2026/QH16 quy định chặt chẽ các điều kiện bắt buộc để được xem xét bảo vệ:

1. Không tham nhũng: Không thực hiện hành vi vi phạm vì mục đích trục lợi cá nhân hay nhóm lợi ích.

2. Vì lợi ích chung: Hướng tới phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh của địa phương và đất nước.

3. Khắc phục hậu quả: Trường hợp có gây ra thiệt hại tài sản thì phải chủ động bồi thường, khắc phục toàn bộ thiệt hại đã xảy ra.

4. Triển khai thực hiện tại các cơ quan, đơn vị

Nghị quyết 37/2026/QH16 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/09/2026 và được thực hiện trong thời hạn 03 năm. Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị thuộc Sở cần khẩn trương quán triệt, rà soát các dự án, nhiệm vụ ứng dụng KHCN, chuyển đổi số, chủ động báo cáo các trường hợp vướng mắc để áp dụng đúng quy định, bảo vệ quyền lợi chính đáng của cán bộ, công chức, viên chức.

Nghị quyết 37/2026/QH16 không chỉ là hành lang pháp lý an toàn mà còn là làn gió mới giải phóng sức sáng tạo, giúp đội ngũ cán bộ tự tin dấn thân, cống hiến vì sự phát triển chung của ngành và địa phương.