Nghị định số 235/2026/NĐ-CP: Tạo cơ chế linh hoạt trong ký kết hợp đồng thực hiện công việc tại đơn vị sự nghiệp công lập

1. Đột phá: Cho phép ký hợp đồng cả ở vị trí việc làm quản lý

Một trong những điểm mới mang tính cách mạng tại Nghị định 235/2026/NĐ-CP là cơ chế mở đường cho khu vực công thu hút nhân tài từ khu vực ngoài nhà nước:

• Đối tượng thu hút: ĐVSNCL được ký kết hợp đồng lao động đối với chuyên gia, nhà quản trị doanh nghiệp, doanh nhân tiêu biểu, luật sư giỏi, nhà khoa học đầu ngành để đảm nhiệm công việc ở vị trí quản lý (kể cả người đứng đầu hoặc cấp phó của ĐVSNCL theo phân cấp).

• Cởi trói tiêu chuẩn bổ nhiệm: Người ký hợp đồng vị trí quản lý không bắt buộc phải đáp ứng tiêu chuẩn về độ tuổi, chức danh quy hoạch hay trình độ lý luận chính trị như quy trình bổ nhiệm viên chức truyền thống. Việc lựa chọn được thực hiện minh bạch thông qua Đề án được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

2. Mở rộng các loại công việc được thực hiện ký hợp đồng

Nghị định phân định rõ hai nhóm công việc được ký hợp đồng dịch vụ hoặc hợp đồng lao động:

1. Công việc thuộc Danh mục vị trí việc làm viên chức:

   • Vị trí việc làm quản lý;

   • Vị trí việc làm chuyên môn, nghiệp vụ;

   • Vị trí việc làm hỗ trợ (ưu tiên ký hợp đồng dịch vụ).

2. Công việc phục vụ không thuộc Danh mục vị trí việc làm viên chức: Lái xe, bảo vệ, lễ tân, tạp vụ, bảo trì - vận hành máy móc... Đơn vị ưu tiên ký hợp đồng dịch vụ với tổ chức (pháp nhân); trường hợp không thể thỏa thuận mới ký hợp đồng dịch vụ hoặc lao động với cá nhân.

3. Trao quyền tự chủ tối đa về số lượng nhân sự theo mức độ tự chủ tài chính

Nghị định 235/2026/NĐ-CP phân định rõ thẩm quyền quyết định số lượng người làm việc căn cứ vào mức độ tự chủ của đơn vị:

• Đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư (nhóm 1) & đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên (nhóm 2): Được tự quyết định tổng số người làm việc (gồm cả biên chế viên chức và lao động hợp đồng) theo nhu cầu thực tế.

• Đơn vị tự bảo đảm từ 70% chi thường xuyên trở lên (nhóm 3 tự chủ $\ge$ 70%): Được quyền quyết định số lượng hợp đồng ký kết để đáp ứng nhu cầu nhân lực mà không làm tăng tổng chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước.

• Đơn vị nhóm 4 và nhóm 3 tự chủ dưới 70%: Được ký hợp đồng dưới 12 tháng để tạm thời bù đắp số người nghỉ thai sản, thôi việc, nghỉ hưu hoặc khi chưa tuyển dụng kịp.

• Chính sách riêng cho ngành Giáo dục và Y tế: Đối với đơn vị nhóm 4 thuộc lĩnh vực giáo dục và y tế, được phép ký hợp đồng lao động không quá 70% số chênh lệch giữa số biên chế được giao với số định mức quy định, kinh phí do ngân sách địa phương/trung ương bố trí.

4. Quyền lợi vượt trội cho người lao động hợp đồng

• Linh hoạt tiền lương: Tiền lương được thỏa thuận theo cơ chế thị trường (theo pháp luật lao động) hoặc thỏa thuận áp dụng theo bảng lương, phụ cấp của viên chức tùy vào khả năng tài chính của đơn vị.

• Bảo lưu quá trình công tác khi thi tuyển viên chức: Thời gian làm việc theo hợp đồng lao động tại ĐVSNCL được tính làm căn cứ xếp lương theo vị trí việc làm nếu sau này người lao động được tuyển dụng hoặc tiếp nhận vào làm viên chức.

• Lao động hợp đồng không thuộc biên chế viên chức hưởng lương từ ngân sách nhà nước hay nguồn thu sự nghiệp.

5. Nghiêm cấm các hành vi xung đột lợi ích, bảo đảm an ninh công vụ

Nhằm phòng ngừa tiêu cực, Nghị định quy định rõ:

• Tuyệt đối không ký hợp đồng với người thân thích (vợ, chồng, cha, mẹ, con, anh chị em ruột, người thân của vợ/chồng...) với người có thẩm quyền ký hợp đồng.

• Không ký kết hợp đồng để thực hiện các công việc liên quan trực tiếp đến an ninh quốc gia, bảo vệ bí mật nhà nước.

• Không được dùng hình thức ký kết hợp đồng này để thay thế cho việc thi/xét tuyển biên chế viên chức tại các đơn vị do Nhà nước bảo đảm chi.

6. Quy định chuyển tiếp thuận lợi

Các hợp đồng lao động, hợp đồng dịch vụ đã ký trước ngày 01/7/2026 theo đúng quy định pháp luật được tiếp tục thực hiện đến hết thời hạn hợp đồng mà không bắt buộc phải ký lại, đồng thời được ưu tiên ký tiếp nếu các bên tiếp tục có nhu cầu.

Nghị định số 235/2026/NĐ-CP là một bước tiến mới về thể chế, tạo động lực mạnh mẽ để các đơn vị sự nghiệp công lập linh hoạt vận hành bộ máy, chủ động thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao từ thị trường lao động và nâng cao toàn diện chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp